Wall•E. Een film die technisch zo perfect is dat ik regelmatig vergat dat ik naar een animatiefilm zat te kijken. Een film die volgens sommigen een Oscar had moeten krijgen voor ‘Beste film’ zonder meer. Het had gekund. Het verhaal is er politiek-correct genoeg voor en voorzien van een vleugje maatschappijkritiek en een happy end. Het doet er niet toe dat het robotje Wall•E wel erg veel weg heeft van ET en van Johnny Five, de robot uit de film Short Circuit (1986). Mooie verhalen kunnen niet vaak genoeg verteld worden. Finding Nemo en Toy Story 1 & 2 ontleenden ook wat thematiek aan de Odyssee van Homerus (-800), The Incredibles was pure James Bond en Cars was ook een parafrase van Doc Hollywood (1991). Ik las eens dat het water in Finding Nemo zo perfect was geanimeerd, dat men bij Pixar besloot het wat minder te doen, om te voorkomen dat de kijkers zouden denken dat er gewoon water was ingemonteerd, omdat ze het niet voor elkaar kregen. De landschappen in Wall•E zijn echter wél levensecht, in al hun dode vervuilde uitgestrektheid. Met dank aan Roger Deakins, de cameraman van de gebroeders Coen, die Pixar adviseerde en de programmeurs die de imperfecties en de scherptediepte van glazen objectieven inbouwden. Door die vertekening en lensfouten die altijd in een film zitten geloof je pas echt dat het onechte echt is.
In 1994 verscheen The Crow, een verfilming van een stripverhaal. Het bizarre aan die film is dat de hoofdrolspeler Brandon Lee tijdens het opnemen van een van de laatste scènes per ongeluk werd doodgeschoten. Een computeranimatie van hem werd gebruikt om de film af te kunnen maken. Omdat die animatie op een Mac was gemaakt moest ik de film natuurlijk zien, maar indruk maakte het niet. (Het was net zo overtuigend als een speedboot in Amsterdam die zich op wieltjes een weg baant over een Utrechts terras, zoals iedereen kan beamen die Amsterdamned van Dick Maas heeft gezien.)
In 1991 logeerde ik een week in Lausanne in een huis vol briljante studenten. Een van hen had een mainframe een nacht laten rekenen om zijn naam driedimensionaal te laten afbeelden. Dat kan ik nu op een MacBookje, met een paar muisklikken. Als je het verschil met twintig jaar geleden ziet, dan geloof je ook wel dat acteurs en actrices over twintig jaar geen stuntman of body double meer nodig hebben. Nu is dat nog niet vanzelfsprekend. Mensen zien er in animatiefilms expres cartoonesk uit, zoals je in The Incredibles en Wall•E ziet. Hoe levensechter mensen, hoe meer ze op zombies gaan lijken. Blijkbaar zit leven echt in de imperfectie en de details. ‘The uncanny valley’ noemen animatoren dat, het ongemakkelijke grensgebied tussen reëel en virtueel, het gruwelijke ‘net niet’.
Pixar is afgestoten door George Lucas, omdat hij geld nodig had na zijn scheiding en het floppen van de film Howard the Duck. Steve Jobs kocht de tent voor tien miljoen dollar en verkocht hem twintig jaar later weer voor 7,4 miljard (waarvan hij zelf de helft opstreek) aan Disney, dat natuurlijk niet voor niets Pixar zo graag wilde hebben. De computeranimatie is door Pixar naar een hoger plan getild, naar de perfectie van de imperfectie. En niet alleen door technische innovaties, maar vooral ook door de aandacht voor het verhaal, voor elk aspect, elk klein detail van een film. Een integratie van hard- en software, zal ik maar zeggen. Waar kennen we dat ook alweer van.
Ook de animatiewapenwedloop is gesneden koek voor zelfs de oppervlakkigste toeschouwer. Toen A Bug’s Life op uitkomen stond deed DreamWorks geruggesteund door Microsoft zijn uiterste best om eerder met Antz uit te komen. En zo is het gebleven. Pixar insecten? Dan DreamWorks een heel mierennest. Pixar vissen en een haai? Dan Dreamworks heel veel haaien. Waar kennen we dát ook alweer van.
Niet dat ik dat zo heel erg vind. Concurrentie houdt scherp en iedereen ziet het verschil tussen citeren uit een film uit het collectief geheugen en inhaken op het succes van vorig jaar van de concurrent.
Het is grappig dat de strijd tussen OS X en Windows zich op zoveel fronten en backstage afspeelt. Dat OS X en Windows steeds meer op elkaar gaan lijken is niet alleen in het voordeel van de laatste. De beta-versies laten zien dat Windows 7 zo op OS X begint te lijken dat je je er ongemakkelijk bij gaat voelen en het idee krijgt dat je met een tot leven gewekt lijk aan de slag bent. Windows staat nu voor de ‘uncanny valley’.